Öspin - Íslands eina von

Einhverjum kann að finnast þessi yfirskrift dálítið glannaleg, sem hún auðvitað er, og ekki væri vel komið fyrir landi okkar ef ekki væru önnur ráð til bjargar. Það er nú samt þannig, sem betur fer, að þegar við vinnum að einhverju verkefni, viljum við trúa því að það leiði til framfara fyrir land og þjóð.

Það er heldur ekki alveg nóg að við sem vinnum að skógræktarmálum vitum að við erum að leggja lítið lóð á vogarskál framfaranna; við viljum líka að aðrir viti af því. Og við viljum sannfæra annað fólk um ágæti þeirra verkefna sem unnið er að. Því er einnig oft haldið fram að það sé beinlínis skylda starfsmanna ríkisins að upplýsa almenna skattgreiðendur um það, hvaða verkefni þeir eru að borga fyrir með sköttum sínum.

En þetta er nú orðinn nógu langur inngangur að greininni sem hér birtist, en hún byggist á erindi sem flutt var á Fræðaþingi landbúnaðarins í marsmánuði 2011. Á þeirri ráðstefnu var haldin skógræktarmálstofa í tilefni af alþjóðlegu ári skóga sem nú stendur yfir.

 

Ösp á Íslandi – rannsóknir, ræktun og nýting 

Halldór Sverrisson, Rannsóknarstöð Skógræktar ríkisins á Mógilsá og Landbúnaðarháskóla Íslands  

Inngangur 

Á Íslandi finnst aðeins ein villt vaxandi tegund af asparættkvíslinni, en það er blæösp (Populus tremula). Blæöspin hefur mjög takmarkaða útbreiðslu hér á landi og ber aldrei fræ. Auk þess er hún hægvaxta og vaxtarformið er yfirleitt ekki heppilegt til nýtingar í skógrækt. Klónar frá hinum Norðurlöndunum hafa verið reyndir hér í litlum mæli, en vöxtur þeirra er ekki mikið betri en þeirra íslensku. Þar eru reyndar einnig ræktaðir blendingar af blæösp og amerískri nöturösp (P. tremuloides) sem vaxa mun hraðar og hafa einnig sýnt ágætan vöxt hér á landi. Ókostur við blæöspina er að henni er ekki hægt að fjölga með vetrargræðlingum. Hún og blendingar hennar mynda mikið af rótarskotum, sem er ókostur í görðum en kostur í teinungarækt þar sem endurútplöntun sparast. Alaskaösp (P. balsamifera ssp. trichocarpa), sem barst frá Alaska til Íslands árið 1944, hefur marga kosti sem blæöspina skortir og hefur því orðið fyrir valinu sem skógræktartré. Á Íslandi er hún yfirburðatré hvað varðar vaxtarhraða og harðgervi.  Skort hefur hins vegar á vaxtaröryggi víða á landinu, skemmdir af völdum vor- eða haustkals hafa verið tíðar og heppilega klóna hefur vantað fyrir ákveðin héruð. Með kynbótum, sem byggja á afkvæmatilraunum, sem staðsettar eru víða um land, má fá fram klóna sem eru vel aðlagaðir aðstæðum á hverjum stað. Víða eru skilyrði erfið til trjáræktar vegna þess að sumur eru svöl og vindasöm og er þá getur öspin veitt skjól fyrir trjátegundir sem gera meiri hitakröfur.Ösp og víðir eru þær trjáættkvíslir sem einna auðveldast er að kynbæta. Það byggir á því að að auðvelt er að fjölga tegundum af þessum ættkvíslum, þær blómgast ungar og erfðamengið er lítið (Weih 2004). Auðveldlega má víxla saman mörgum tegundum aspar vegna þess að allar aspir hafa sömu litningatölu (Stettler et al. 1996). Algengustu aspartegundir sem ræktaðar eru í heiminum eru svartösp (Populus nigra) og silfurösp (P. alba) í Evrópu, auk alaskaaspar og balsamaspar (P. balsamifera). Í Norður Ameríku er sléttuösp (P. deltoides) töluvert ræktuð. Miklu algengari í ræktun eru þó tegundablendingar. Áður var blendingur svartaspar og sléttuaspar mjög algengur í Evrópu, og er það reyndar enn, en margir kjósa nú að rækta blendingsklóna alaskaaspar og sléttuaspar. Sumir klónar þess blendings hefur meiri vaxtarhraða en áður hefur þekkst. Í Norður Evrópu er nú töluvert ræktaður blendingur blæaspar og amerískrar nöturaspar (P. tremuloides). Sá blendingur þykir mjög heppilegur sem hráefni í trjákvoðu fyrir gæðapappír. Þess má geta að lokið var við að raðgreina allt genamengi alaskaaspar á árið 2006 og var hún fyrsta trjátegundin þar sem allt genamengið var kortlagt hjá. Þetta er talið geta flýtt fyrir enn frekari kynbótum og auðveldað beitingu erfðatækni. Meðal þess sem verið er að vinna að er framleiðsla erfðabreyttra klóna með hátt sellulósainnihald, sem gerir etanólframleiðslu hagkvæmari en nú er tilfellið.  

Ræktun og rannsóknir 

Fram til 1990 var lítill áhugi á að nota ösp í skógrækt á Íslandi, en síðan þá hefur aukin áhersla verið á hana, og nú eru u.þ.b. 6% gróðursettra skógarplantna af þessari tegund. Jafnframt hafa verulegir fjármunir og mikil vinna verið lögð í klónatilraunir og kynbætur. Á árunum 1992 til 1995 voru lagðar út klónatilraunir víðsvegar um landið. Margar þeirra tókust með ágætum og veita nú verðmætar upplýsingar um hvaða klónar henta á ólíkum veðurfarssvæðum (Halldór Sverrisson o. fl. 2006). Freyr Ævarsson gerði umfangsmikla rannsókn á erfðabreytileika innan íslensku alaskaasparinnar (Freyr Ævarsson 2007) og skrifaði meistararitgerð um efnið. Aspir fóru að bera fræ hér á landi á áttunda áratug síðustu aldar og þá var safnað fræi og þannig urðu fyrstu alíslensku klónarnir til, og sumir þeirra hafa ratað í klónatilraunir Skógræktar ríkisins. En laust fyrir 1990 voru fyrstu stýrðu víxlanirnar gerðar. Árið 1995 var víxlað saman nokkrum klónum frá suðurströnd Alaska og var tilgangurinn að fá fram klóna sem væru vel aðlagaðir hafrænu loftslagi, og fóru afkvæmin í tilraunir á tveim stöðum á Suðurlandi. Árið 1999 fannst hér í fyrsta sinn ryðsjúkdómur (Melampsora larici-populina) á alaskaösp og óttuðust sumir að hann gæti torveldað mjög ræktun aspar hér á landi. Klónatilraunir voru smitaðar til þess að finna út hvort einhverjir klónar hefðu mótstöðu gegn ryðinu. Árið 2002 voru valdir þrír klónar með sæmilegt ryðþol og þeim víxlað við ýmsa klóna með góða ræktunareiginleika. Fleiri víxlanir voru gerðar árin 2004 og 2006. Afkvæmunum var plantað í tilraunir víða um land. Ekki virðast mörg afkvæmanna vera laus við ryð, en reynt verður að velja úr afkvæmahópunum einstaklinga með gott ryðþol. Árið 2007 voru svo framleiddir tegundablendingar af ösp, sem sýna verulegan vaxtarauka miðað við alaskaösp. Margir þeirra hafa til að bera algjört ónæmi gegn asparryði. Óvíst er hvort ryð verður mikið vandamál nema á Suðurlandi og geta því klónar sem hafa gott veðurþol í öðrum landshlutum líklega nýst þar þótt þeir séu móttækilegir fyrir sjúkdómnum. Þó eru líkur til að í teinungarækt og annarri þéttri ræktun aspar verði alltaf nauðsynlegt að nota klóna með gott ryðþol.  Í upphafi var alaskaöspin á Íslandi nánast laus við alla sjúkdóma og meindýr. Á síðustu árum hafa komið til ný vandamál og ber þar hæst asparryðið. Fiðrildalirfur hafa einnig orðið ágengari á ungum trjám, einkum er ertuyglan (Melanchra pisi) mikilvirk síðsumars. Bjöllutegundin asparglytta (Phratora vitellinae) sem er ný hér á landi hefur verið að breiðast út á suðvesturhorni landsins. Nokkrar rannsóknir hafa verið gerðar á asparryði og ertuyglu og nemendur hafa valið þessa skaðvalda sem viðfangsefni í námsverkefni til BS-prófs (Hrönn Guðmundsdóttir, 2008, Helga Ösp Jónsdóttir, 2009) og Sigríður Erla Elefsen vinnur nú að meistararitgerð um erfðabreytileika asparryðs. 

Elstu skógarreitir sem nú eru til af ösp eru í Austur-Húnavatnssýslu og á Suðurlandi. Sunnlensku skógarnir eru um tvítugt. Hrosshaga-Spóastaðaskógur í Biskupstungum, sem reyndar er blandaður greni, og skógurinn í Þrándarholti (Sandlækjarmýri) eru þeirra stærstir, en í Gunnarsholti er stór tilraunareitur. Eldri asparreitur er til á Gunnfríðarstöðum á Ásum í Austur-Húnavatnssýslu. Í sunnlensku reitina voru valdir klónar frá Alaska sem vel höfðu reynst, einkum klónninn ‘Iðunn’. Reiturinn í Gunnarsholti inniheldur eingöngu þann klón. Tilraunareitir sem lagðir voru út í skóginum í Þrándarholti (Sandlækjarmýri) í Gnúpverjahreppi í byrjun tíunda áratugarins veita nú verðmætar upplýsingar fyrir iðnviðarverkefnið, sem unnið er í samvinnu Rannsóknastöðvarinnar á Mógilsá og járnblendiverksmiðjunnar á Grundartanga. Einkum fást þar mikilvægar upplýsingar um vaxtarhraða og áhrif mismunadi  þéttleika trjáa á hann og á vaxtarformið. Samkvæmt mælingum sem gerðar voru sumarið 2010 er vöxtur trjánna mjög misjafn eftir því hve þétt er plantað. Þrátt fyrir að hvert tré verði mun stærra ef rúmt er um þau, er lífmassi á hektara meiri ef þétt er plantað (Þorbergur H. Jónsson og Elena Kornyakova, óbirt gögn). Þrátt fyrir meiri viðarafla þar sem þétt er plantað, ríkir óvissa um hvaða þéttleiki gefur mestu hagkvæmnina. Stofnkostnaður af þéttri plöntun er meiri en ef gisið er plantað, vegna þess að kaupa þarf fleiri plöntur og vinna við gróðursetningu er meiri. Hlutfall barkar á móti bolviði er einnig hærra þar sem þétt er plantað. 

Ræktunarland fyrir ösp 

Eigi alaskaösp að vaxa vel þarf frjótt og hæfilega rakt ræktunarland. Snemma kom í ljós að framræstar mýrar henta vel til asparræktar. Einnig eru neðanverðar fjallshlíðar heppilegt land fyrir ösp. Komið hefur í ljós að ösp vex vel á áreyrum og aurum. Hér á landi er nóg af slíku landi en skortur á trjátegundum sem geta numið það. Öspin er því kjörin til þess. Hún þolir að standa langtímum saman í vatnsósa jarðvegi og hún nær í grunnvatn þótt yfirborð þess lækki mikið. 

Nýting aspar 

Asparræktun er stunduð víða um heim til viðar- og trjákvoðuframleiðslu, til skjólbeltaræktar, til kolefnisbindingar og til orkuefnaframleiðslu (lífmassaframleiðslu). Margar aspartegundir eru nýttar, en á síðari tímum eru tegundablendingar oftar en ekki uppistaðan í ræktuninni, þó ekki hér á landi. Nýting aspar er ekki svo mjög frábrugðin nýtingu annarra trjátegunda, en aspir hafa nokkra líffræðilega og vistfræðilega sérstöðu, og viður þeirra hefur einnig sín sérstöku einkenni. Segja má að á Íslandi sé nýting aspar varla hafin, enda á ræktun hennar sér skamma sögu. Tré sem felld hafa verið í görðum hafa þó verið kurluð eins og annað timbur í sorpvinnslu og kurlið eða spænirnir notað í stígagerð og sem undirburður undir búfé og alifugla. Í framtíðinni má búast við að notkunin verði mun fjölbreyttari en nú er. Hér á eftir er drepið á nokkra nýtingarmöguleika aspar á Íslandi. 

Skrauttré

Fyrstu áratugina eftir að öspin kom til landsins var hún aðallega notuð sem skrauttré í garða. Umdeilt er hversu heppilegt er að planta svo stórvaxinni trjátegund í litla heimilisgarða, enda er töluvert um að stórar aspir séu fjarlægðar úr görðum. Á síðustu árum hefur ösp töluvert verið notuð sem götutré og hefur það yfirleitt gefist vel og gefur götum hlýlegan svip. Ösp er einnig gróðursett í útivistarsvæði og skemmtigarða og hentar þar afar vel. Mikill breytileiki er í vaxtarformi ólíkra klóna og með því að nýta sér það má koma í veg fyrir einsleitni í útliti trjáa á slíkum svæðum. Æskilegt er að nota einungis karlklóna í þéttbýli, vegna þess að kventré framleiða mikið magn af fræull sem getur verið hvimleið. 

Skjólbelti

Ösp ætti að nota mun meira í skjólbelti en nú er gert hér á landi. Framan af voru það garðyrkjubændur einir sem nýttu ösp í þessum tilgangi. Víðitegundir hafa mest verið notaðar í skjólbelti á bújörðum, en víða hafa víðibelti enst illa. Ösp hentar vel, þar eð hún nær að skapa veruleg skjóláhrif á skömmum tíma, beltin verða hærri en víðibelti og endast lengur. Í skjóli þeirra má svo rækta aðrar trjátegundir eða annan nytjagróður. 

Landgræðsla

Komið hefur í ljós að öspin vex vel á áreyrum hér á landi, t.d. á Markarfljótsaurum. Þetta þarf ekki að koma á óvart, þar sem þannig vex hún einmitt í heimkynnum sínum í vestanverðri Norður-Ameríku. Á slíkum stöðum gegnir öspin mikilvægu hlutverki við að styrkja árfarvegi og draga úr landbroti og jarðvegseyðingu. Auk þess framleiðir hún lífmassa sem nýtist dýralífi í og við árnar. Vel mætti hugsa sér að nýta alaskaösp í auknum mæli sem áreyrategund hér á landi.  

Viðarframleiðsla

Asparviður er mjúkur og sveigjanlegur (höggþolinn) og hentar vel í vörubretti og sem burðarvirki í byggingar. Viðurinn er hins vegar ekki talin veðurþolinn. Í Sviss eru til gamlar byggingar þar sem burðarvirki og innréttingar eru að mestu úr asparviði. Stór kostur við öspina, a.m.k. svartöspina sem þar er notuð, er að veggjatítlur leggjast ekki á viðinn af einhverjum ástæðum.Viðurinn er lyktarlaus og því mikið notaður í umbúðir utan um matvæli og í vörubretti. Hér á landi er lítil hefð fyrir notkun asparviðar, en á Hallormsstað eru hafnar tilraunir með nýtingu viðar af alaskaösp, m.a. til byggingar sólpalla. Asparviður er einnig ómissandi í bekki í gufuböðum og sánum. 

Lífmassi og orka

Víða um heim er ösp notuð sem hráefni í trjákvoðu til pappírsgerðar. Í vaxandi mæli er nú farið að nýta ösp og víði til þess að framleiða viðarkurl til brennslu í orkuverum. Einnig eru viðarkurl og viðarkol notuð sem kolefnisgjafar í kísilmálmframleiðslu, eins og gert er á Grundartanga. Víðir hefur mikið verið notaður til lífmassaframleiðslu í Norður-Evrópu, en nú er vaxandi áhugi á að nýta einnig ösp. Sem dæmi má nefna að í Svíþjóð er nú verið að leggja út klónatilraunir með yfir 70 asparklóna og meira en 80 blæasparklóna og blendinga á 10 stöðum frá 55. til 64. gráðu norðurbreiddar. Ástæðan fyrir vali víði- og aspartegunda til ræktunar og framleiðslu á lífmassa er hraður vöxtur og góður endurvöxtur frá rót eða stofni. Einnig er auðvelt að auka vaxtarhraða og aðra eiginleika með kynbótum eins og áður er getið um. Auðvelt að vélvæða uppskerustörfin, einkum ef öspin eða víðirinn er ræktaður í skammloturæktun. Úr viðarmassa er hægt að framleiða viðarkol, etanól, lífdísil, vetni, metan og ýmsar gastegundir. Reyndar er það svo, að úr viði er hægt að framleiða allar afurðir sem nú eru framleiddar úr olíu. Spurningin er einungis um hagkvæmni framleiðsluaðferðanna. 

Kolefnisbinding

Á síðustu árum hefur umræða um hnattræna hlýnun veðurfars af völdum aukningar koldíoxíðmagns í andrúmslofti verið áberandi. Eins og nærri má geta eru hraðvaxta aspartegundir og klónar geysilega öflugir við að binda kolefni. Í því sambandi er það mikilvægt að aspir vaxa hratt alveg frá byrjun, en þurfa ekki mörg ár til þess að koma sér fyrir áður en vöxtur hefst að ráði, eins og oft gerist hjá öðrum trjátegundum. Rannsóknir hafa leitt í ljós að binding alaskaaspar á kolefni er mjög breytileg. Við góð vaxtarskilyrði og þétta plöntun hefur bindingin verið áætluð yfir 20 tonn af koldíoxíði á hektara á ári. Algeng binding aspar á skógræktarsvæðum er 14-16 tonn, og á köldustu svæðunum allt niður í 8 tonn á ári, sem er einnig algeng binding í lerkiskógum (Snorrason et al. 2002) .  Tíu ára gamall asparskógur í Gunnarsholti batt þó ekki nema 3,7 tonn af koldíoxíði á hektara á ári að meðaltali fyrstu tíu árin (Bjarni D. Sigurðsson o. fl. 2005), en þess ber að geta að öspin varð fyrir síendurteknu haustkali fyrstu árin eftir útplöntun. Með áburðargjöf er hægt að auka vöxt aspar verulega (Sigurdsson et al. 2001). Líklegt er blendingsklónar gætu bundið mun meira en alaskaöspin gerir nú, einkum á hagstæðum ræktunarsvæðum. Á meginlandi Evrópu bindur ösp 24-29 tonn af koldíoxíði á hektara á ári ofanjarðar (Deckmyn et al. 2004), og með áframhaldandi kynbótum á henni er talið mögulegt að ná fram enn meiri vexti og þar með samsvarandi meiri bindingu kolefnis. 

Lífkol

Áhugaverður möguleiki til þess að draga úr koldíoxíðmagni í andrúmslofti er kolun (pyrolysis) á viði. Þetta er í reynd einungis framleiðsla á viðarkolum, en í stað þess að nota þau sem eldsneyti eru þau plægð niður í jarðveg þar sem þau endast í hundruð eða þúsundir ára. Kolefni er þannig tekið út úr kolefnishringrásinni í náttúrunni og geymt í jörðu. Jafnframt bæta kolin vaxtarskilyrði plantna og stuðla þannig að aukinni uppskeru nytjaplantna. Viðarkol sem þannig eru notuð nefnast lífkol (biochar). Greinar og annar úrgangur frá viðarvinnslu er mjög heppilegt hráefni til framleiðslu á lífkolum. Ekki er framleiðsla eða notkun lífkola orðin algeng í heiminum, en vísindamenn keppast nú við að rannsaka áhrif lífkola á jarðveg og plöntuvöxt og þróa aðferðir við framleiðsluna (Lehmann and Joseph 2009). 

Lokaorð 

Hér hefur verið stiklað á stóru um rannsóknir á öspinni, ræktun hennar og nýtingu. Vaxandi skógrækt og aukin þörf fyrir hraðvaxta trjátegundir. Dýrar og tímafrekar rannsóknir og kynbætur eru byrjaðar að skila sér í öruggari og vaxtarmeiri efniviði.Þörf er nú fyrir ræktunartæknilegar rannsóknir svo sem tilraunir með þéttleika, grisjun og endurnýjun. Uppskerutækni þarf að þróa og bæta.Ónýttir möguleikar í umhverfisbótum liggja í aukinni notkun aspar í skjólbeltum og skjólskógum. Einnig í landgræðslu og landbótum á áreyrum og aurum.Ónýttir möguleikar í iðnaði eru t.d. í viðarframleiðslu og lífmassa fyrir orku og málmiðnað, þar með talin viðarkolaframleiðsla.Ösp er mjög afkastamikil í kolefnisbindingu, og lífkol úr asparafurðum eru spennandi nýjung í landbúnaði og einnig sem aðferð til að taka kolefni úr umferð. 

Heimildir 

Arnór Snorrason og Stefán Freyr Einarsson, 2002. Landsúttekt á skógræktarskilyrðum. Áfangaskýrsla1997-2002 fyrir Suðurland og Suðvesturland. Rit Mógilsár Rannsóknastöðvar Skógræktar 14: 68 bls. 

Bjarni D. Sigurðsson, Arnór Snorrason, Bjarki Þór Kjartansson & Brynhildur Bjarnadóttir. 2005. Kolef­nisbinding með nýskógrækt. Hvar stöndum við og hverjir eru möguleikarnir. Fræðaþing landbúnaðarins 2005, 20-24. 

Bjarni D. Sigurðsson og Brynhildur Bjarnadóttir. 2004. Beinar mælingar á kolefnisbindingu skógræktars­væða. Fræðaþing landbúnaðarins 2004. Bls 269-272.

 Deckmyn, G., Muys, B., Garcia Quijano, J. and Ceulemans, R. (2004). Carbon sequestration following afforestation of agricultural soils: comparing oak/beech forest to short-rotation poplar coppice combining a process and a carbon accounting model. Global Change Biology. Volume 10, Issue 9, pages 1482–1491. 

Freyr Ævarsson (2007) Erfðabreytileiki „íslenskra“ alaskaaspa  Fræðaþing landbúnaðarins 2007. Bls. 45-46. 

Halldór Sverrisson, Guðmundur Halldórsson og Aðalsteinn Sigurgeirsson (2006). Klónatilraunir á alaskaösp. Fræðaþing 2006. 

Helga Ösp Jónsdóttir (2009). Mótstaða asparblendinga gegn asparryði og dreifing ryðs. BS-ritgerð frá Landbúnaðarháskóla Íslands 2009. 

Hrönn Guðmundsdóttir (2008). Ertuygla: áhrif ertuyglu á mismunandi afkvæmahópa alaskaaspar. BS-ritgerð frá Landbúnaðarháskóla Íslands 2008. 

Lehmann, J. and Joseph, S. (ritstj.) (2009). Biochar for Environmental Management. Science and Technology. Earthscan, London, 2009. 404 bls. 

Sigurdsson, B.D.,Thorgeirsson, H. and Linder, S. (2001). Growth and dry-matter partitioning of young Populus trichocarpa in response to carbon dioxide concentration and mineral nutrient availability. Tree Physiology 21, 941–950. 

Snorrason, A., B. D. Sigurdsson, G. Gudbergsson, K. Svavarsdottir and Th.H. Jonsson, 2002. Carbon sequestration in forest plantations in Iceland. Icelandic Agricultural Sciences 15: 81-93.

Stettler, R. F. (1996). Biology of populus and its implications for management and conservation. NRC Research Press, 1996 - 539 síður.Weih, M. (2004). Intensive short rotation forestry in boreal climates: present and future perspectives. Canadian Journal of Forest Research 34, 1369-1378.

Weih, M. (2004). Intensive short rotation forestry in boreal climates; present and future perspectives. Canadian Journal of Forest Research, 34, 1369-1378.

Þorbergur H. Jónsson og Elena Kornyakova (2010). Óbirtar niðurstöður.

Athugasemdir

[Ágúst H Bjarnason, 13.7.2011 kl. 16:57]

Takk fyrir áhugaverða grein Halldór.

Það var líklega um 1982 sem ég fékk gefins 11 aspir á Mógilsá úr reit sem var verið að leggja niður.  Þær voru ekki stærri en svo að þær komust allar inn í lítinn Fiat bíl. Þær döfnuðu síðan vel í garðinum okkar og veittu okkur ánægju og gott skjól. Þær reyndust þó eitthvað mismundandi enda úr tilraunareit. Fjórar þeirra uxu þó alveg einstaklega vel, þannig að ég náði ekki utan um stofninn þegar ég reyndi það fyrir nokkrum árum, þó ég sé sæmilega handleggjalangur. 

Það kom þó að því að okkur þótti trén vera orðin heldur fyrirferðarmikil og felldum við þau öll sumarið 2008. Við settum um 1000 stiklinga af bestu trjánum í fjölpottabakka og ég valdi síðan 400 plöntur sem ég plantaði í land okkar sem er í uppsveitunum. Klónninn er keisari sem er kannski ekki sá besti fyrir þetta svæði og er t.d. Sælandsöspin etv. heppilegri.  Lundurinn virðist þó ætla að dafna vel. 

Ég var áður búinn að koma til sprotum af gömlu öspunum og eru þau tré nú komin í mannhæð. Það er auðvitað greinilegt að öspin þríftst ekki vel í lyngmóanum á Bryggjuheiðinni, en skrimtir samt. Vex þó vel þar sem dálítill raki er og grasmói.

Öspin er ágætt tré og hefur gert mikið gagn.

[Halldór Sverrisson, 14.7.2011 kl. 12:34]

Takk fyrir viðbrögð við greininni Ágúst. Margir garðeigendur deila sjálfsagt reynslu þinni af öspinni í garðinum. Stór tré henta ekki alltaf í litlum görðum. Mestu kostir asparinnar, sem er hraður vöxtur og mikil stærð eru kannski ókostir í görðum.

Varðandi klónavalið er þó rétt að benda á að fjölbreytnin er mikil. Við höfum lengi verið að prófa okkur áfram með náttúruklóna frá Alaska, en kynbæturnar munu auka úrvalið til muna og gefa klóna sem henta ólíkum veðurskilyrðum og jarðvegsgerðum. Kannski fáum við klóna sem þola þurrkinn í móanum á Bryggjuheiðinni!