L˙pÝnuumrŠ­an sett Ý samhengi

Ůa­ vora­i vel Ý ßr og sumari­ hefur veri­ grˇ­ri hagstŠtt, svo allt Ý lÝfrÝkinu hefur veri­ fyrr ß fer­inni en venja var fyrr ß ßrum. ═ sÝ­asta mßnu­i var blˇmgun margra trjßa og runna ˇvenju mikil og margar jurtir ßttu einnig sitt blˇmaskei­ Ý j˙nÝ. Ein af ■eim jurtum sem setur mikinn svip ß j˙nÝmßnu­ vÝ­a Ý grennd vi­ ■Úttbřli er alaskal˙pÝnan, sem er pl÷ntutegund sem ˇ■arft er a­ kynna. UmrŠ­ur um ■essa pl÷ntu hafa oft veri­ lÝflegar, en ■ˇ lÝklega aldrei eins og n˙. Ors÷kin er skřrsla Nßtt˙rufrŠ­istofnunar ═slands (N═) og LandgrŠ­slu rÝkisins (Lr) um alaskal˙pÝnu og skˇgarkerfil og yfirlřsingar um a­ger­ir gegn l˙pÝnu og greinaskrif Ý framhaldinu.

á

L˙pÝna ß Mřrdalssandi

áVi­br÷g­ skˇgrŠktarfˇlksá

Vi­br÷g­ margra a­dßenda l˙pÝnunnar hafa veri­ h÷r­. Stofnu­ hefur veri­ fÚsbˇkarsÝ­a til stu­nings l˙pÝnunni og SkˇgrŠktarfÚlag ═slands og SkˇgrŠkt rÝkisins hafa gagnrřnt skřrsluna har­lega. Umhverfisrß­herra hefur lßti­ ■essa gagnrřni sem vind um eyrun ■jˇta og heldur fast vi­ sÝn ßform um takmarkanir ß notkun l˙pÝnu og ßform um ey­ingu hennar ß svŠ­um ■ar sem sÚrfŠ­ingar N═ telja a­ h˙n eigi ekki heima.

á

R÷k fyrir a­ger­um og mˇtr÷ká

H÷fu­r÷k l˙pÝnuandstŠ­inga hnÝga a­ ■vÝ a­ l˙pÝnan ˇgni ÷­rum pl÷ntutegundum og vistkerfum og dragi ˙r lÝffrŠ­ilegum fj÷lbreytileika. L˙pÝnuvinir draga allt ■etta Ý efa. Engum pl÷ntutegundum sÚ ˇgna­ nÚ heldur sÚu vistkerfi Ý hŠttu vegna l˙pÝnunnar. Ůeir telja einnig a­ N═ t˙lki hugtaki­ lÝffrŠ­ilegan fj÷lbreytileika mj÷g ■r÷ngt, ■ar sem a­eins sÚ liti­ ß fj÷lda ■eirra pl÷ntutegunda sem l˙pÝnan kann a­ yfirskyggja, en ekkert tillit teki­ til aukins fj÷lbreytileika ÷rvera og dřralifs Ý kj÷lfar l˙pÝnunnar. H÷fundar skřrslunnar fyrrnefndu kŠri sig einnig kollˇtta um aukna framlei­slu og lÝffrŠ­ilega bur­argetu hins nřja e­a breytta vistkerfis.

á

Framandi tegundir Ý skˇgrŠktá

Eitt atri­i skřrir ■ˇ andst÷­u skˇgrŠktarmanna ÷­ru fremur. Ůa­ er s˙ ßhersla sem oft er l÷g­ ß ska­semi innfluttra e­a framandi ßgengra plantna, eins og ■a­ er or­a­. Fullyr­ing eins og: äŮessi tegund er innflutt og ß ■vÝ ekki heima hÚrö, fer mj÷g fyrir brjˇsti­ ß skˇgrŠktarfˇlki, sem skřrist au­vita­ af ■vÝ a­ flestar trjßtegundir sem hÚr eru rŠkta­ar eru innfluttar. ┴hugafˇlki um skˇggrŠ­slu ß landinu ■ykir ■vÝ nŠrri sÚr h÷ggvi­ og ˇttast a­ ef stjˇrnv÷ld halda ßfram me­ ßform Ý anda l˙pÝnuskřrslunnar, muni r÷­in brßtt koma a­ trjß- og runnategundum sem nota­ar eru Ý skˇgrŠkt. Nřleg norsk lagasetning sřni hva­ getur gerst ef menn sofna ß ver­inum gagnvart ÷fgasinnu­um nßtt˙ruverndarm÷nnum.

á

┌tlendingahatur og a­skilna­arstefna?á

Sumum nßtt˙ruverndarsinnum ver­ur tÝ­rŠtt um innfluttar e­a framandi ßgengar tegundir og vilja gera stˇran mun ß ■eim og innlendum ßgengum tegundum. Hver eru r÷kin fyrir ■vÝ a­ skipta Ýslensku flˇrunni Ý innflutta og innlenda tegundahˇpa? Vi­ skulum vera ■ess minnug a­ eftir Ýs÷ldina voru pl÷ntutegundir ß ═slandi lÝklega a­eins fjˇr­ungur af ■eim fj÷lda sem n˙ er hÚr. Sennilega hefur um fjˇr­ungur af Ýslensku flˇrunni flust hinga­ me­ m÷nnum, viljandi e­a ˇviljandi eftir landnßm. Ůar ß me­al eru lÝkast til allar Ýslensku belgjurtirnar. ┴ sÝ­ustu ÷ld var fari­ a­ flytja nřjar pl÷ntutegundir markvisst inn Ý landi­ til reynslu, en Ý gegn um tÝ­ina hafa margar tegundir slŠ­st hinga­ meira og minna af tilviljun.

═ ■eirri vi­leitni a­ flokka pl÷ntutegundir Ý Ýslenskar og framandi tegundir lentu menn Ý ■eim vanda a­ ßkve­a hve lengi innflutt tegund ■yrfti a­ hafa veri­ ß landinu til ■ess a­ hafa ÷­last ■egnrÚtt og teljast Ýslensk. ┴tti einungis a­ telja ■Šr tegundir Ýslenskar sem sannanlega voru hÚr vi­ landnßm? Ekki gekk ■a­ vegna ■ess a­ engin veit me­ vissu um allar tegundir sem ■ß kunna a­ hafa veri­ hÚr, ■ˇtt margar sÚu ■ekktar ˙r jar­l÷gum. ┴tti a­ mi­a vi­ sautjßndu, ßtjßndu e­a nÝtjßndu ÷ld ■egar meiri heimildir voru tiltŠkar um flˇruna en ß­ur? Einhverra hluta vegna leist m÷nnum ekki ß ■a­ og ni­ursta­an var­ a­ mi­a vi­ 3. ˙tgßfu Flˇru ═slands sem kom ˙t ßri­ 1948. Allar tegundir sem ■ar eru skrß­ar skulu teljast Ýslenskar, en a­rar teljast innfluttar e­a framandi. H÷fundum Flˇru ═slands var raunar kunnugt um margar tegundir sem voru komnar hinga­ fyrir ßri­ 1948,á en h÷f­u ˇverulega ˙tbrei­slu og var ■vÝ řmist sleppt e­a skrß­ar sem slŠ­ingar.

Alaskal˙pÝnan er ein ■eirra tegunda sem ekki nß­i neinni ˙tbrei­slu fyrr en eftir mi­ja sÝ­ustu ÷ld, ■ˇtt h˙n hafi komi­ til landsins miklu fyrr. Einkum voru ■a­ skˇgrŠktarmenn sem dreif­u l˙pÝnunni til a­ byrja me­, vegna ■ess a­ ■eir h÷f­u yfir fri­u­u landi a­ rß­a. S˙ s÷gulega sta­reynd skřrir kannski a­ hluta vi­br÷g­ ■eirra vi­ ey­ingarßformunum. Seinna tˇk svo LandgrŠ­slan l˙pÝnuna Ý sÝna ■jˇnustu og sß­i sums sta­ar Ý stˇr og samfelld uppgrŠ­slusvŠ­i. LÝkja mß ■eirri breytingu sem l˙pÝnan hefur vÝ­a valdi­ ß grˇ­urfari vi­ kraftaverk. L˙pÝnan er fyrir l÷ngu komin um allt land og dreifist nokku­ hratt ˙t um mela og grundir ■ar sem ekki er sau­fjßrbeit. ═ augum sumra mßlsmetandi nßtt˙rufrŠ­inga er h˙n samt enn framandi tegund. Ůessu er ÷fugt fari­ ■egar um skordřr e­a fugla er a­ rŠ­a. Dřrin, t.d. vespur, hunangsflugur e­a glˇkollur, eru or­nir Ýslenskir borgarar ÷rfßum ßrum eftir a­ ■eirra ver­ur fyrst vart. Ůau ■urfa a­eins a­ sanna a­ ■au geti lifa­ hÚr.

á

á

Leggjum ni­ur a­skilna­arstefnuna

MÝn tillaga er s˙ a­ vi­ hŠttum a­ skipta Ýslensku flˇrunni Ý Ýslenskar og ˙tlenskar (framandi) tegundir. Allar pl÷ntutegundir sem n˙ eru Ý landinu og hafa nß­ einhverri ˙tbrei­slu Štti a­ telja Ýslenskar. Ůa­ ■ř­ir au­vita­ ekki a­ okkur lÝki vel vi­ ■Šr allar e­a a­ sumar ■eirra geti ekki or­i­ illgresi vi­ einhverjar a­stŠ­ur. Tegundir sem lengi hafa veri­ Ý landinu geta veri­ til ama engu sÝ­ur en tegundir sem nřlega hafa flust til landsins. Og til eru tegundir sem margir hef­u ˇska­ a­ ekki hef­u borist til landsins. En vi­ ver­um a­ sŠttast vi­ flˇruna okkar eins og h˙n er.

á

ËŠskilegar tegundir

Hafandi sagt ■etta vil Úg taka skřrt fram a­ til eru tegundir, sem enn eru ekki hinga­ komnar, sem vi­ ˇskum ekki eftir a­ fß til landsins. Ůar mß nefna řmsar eitra­ar tegundir, ■yrnˇttar tegundir e­a illgresi (ßgengar tegundir) af řmsu tagi. ËvÝst er hverjar ■eirra myndu nß hÚr fˇtfestu, en me­ hlřnandi ve­urfari aukast lÝkur ß ■vÝ. Ůess vegna Štti umhverfisrß­uneyti­ a­ setja sem fyrst saman lista yfir pl÷ntutegundir sem ˇleyfilegt sÚ a­ flytja inn Ý landi­. Landb˙na­arrß­uneyti­ setti fyrir l÷ngu regluger­ me­ lista yfir ■ß pl÷ntuska­valda sem banna­ er a­ flytja til landsins. Ůa­ er miklu betri og skilvirkari lei­ en s˙ sem umhverfisrß­uneyti­ hug­ist fara, sem sÚ a­ banna innflutning allra nřrra pl÷ntutegunda. Ůar var ■ˇ gert rß­ fyrir a­ hŠgt vŠri a­ veita undan■ßgu a­ fenginni ums÷gn N═. Vandamßli­ er ■ˇ alltaf a­ nß a­ kynna slÝkar reglur fyrir almenningi. Bannlista ■arf a­ kynna rŠkilega ef banni­ ß a­ nß tilgangi sÝnum.

á

Alaskal˙pÝna er ein af m÷rgum belgjurtategundumá

En svo aftur sÚ viki­ a­ l˙pÝnunni. Vel mß vera a­ alaskal˙pÝna hafi veri­ ofnotu­ ß řmsum st÷­um og menn hafi ekki sÚst fyrir Ý ßkafa sÝnum vi­ a­ bŠta landi­. ╔g hef lengi veri­ ■eirrar sko­unar a­ nřta Štti fleiri tegundir belgjurta til landbˇta. Trjßtegundir eins og elri mŠtti einnig nota vÝ­ar. ═ nř˙tkomnu SkˇgrŠktarriti er ßgŠtt yfirlit yfir tegundir belgjurta sem til greina koma. Vandinn er sß a­ frŠ af flestum ■eirra er ekki ß marka­i. ١ er frŠ af smßrategundunum fßanlegt, en ■ar er ■ˇ um stofna a­ rŠ­a sem Štla­ir eru til t˙nrŠktar en ekki landgrŠ­slu. ┴ hßlendi ═slands og vi­ erfi­ skilyr­i ß lßglendi er ■ˇ lÝklega engin tegund jafnoki alaskal˙pÝnu.


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Athugasemdir

1 Smßmynd: Loftur Altice Ůorsteinsson

Halldˇr, ■essi ritger­ ■Ýnáer hljˇmfagur ˇ­ur til L˙pÝnunnar, sem Úg legg til a­ ver­i ger­ a­ Ůjˇ­arblˇmi ═slands.

á

╔g hallast a­ ■vÝ, a­ ■a­ fˇlk sem ver sÝnum eigin tÝma til a­ leggja ß rß­in um ˙trřmingu L˙pÝnunnar hljˇti a­ vera vangefi­. Hins vegar Štla Úg a­ ■eir sem stunda ■essa i­ju Ý vinnutÝma hjß valdstjˇrninni hljˇti a­ vera algj÷rlega verkefnalausir.

Loftur Altice Ůorsteinsson, 26.7.2010 kl. 15:21

2 Smßmynd: ┴g˙st H Bjarnason

Bestu ■akkir fyrir gˇ­an pistil Halldˇr.

╔g sakna ■ess a­ ekki skuli vera hŠgt a­ kaupa frŠ af hinum fj÷lm÷rgu belgjurtum sem fjalla­ er um Ý SkˇgrŠktarritinu. Vonandi sÚr einhver ■arna marka­stŠkifŠri.

┴g˙st H Bjarnason, 26.7.2010 kl. 18:14

3 Smßmynd: A­alsteinn Sigurgeirsson

Vel mŠlt, Halldˇr. Eins og tala­ ˙r mÝnu hjarta.

Fyrst Su­urafrÝkum÷nnum tˇkst ß sk÷mmum tÝma a­ kve­a ni­ur a­skilna­arstefnuna og alla ■ß hjßfrŠ­i sem h˙n grundvalla­ist ß, Štti slÝkt einnig a­ vera m÷gulegt ß okkar eylandi lÝffrŠ­ilegrar fßbreytni!

A­alsteinn Sigurgeirsson, 27.7.2010 kl. 17:07

BŠta vi­ athugasemd

Ekki er lengur hŠgt a­ skrifa athugasemdir vi­ fŠrsluna, ■ar sem tÝmam÷rk ß athugasemdir eru li­in.

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband